Maak je een eigen nummer, dan heb je daar automatisch auteursrecht op: je hoeft het nergens te registreren om het te krijgen. Om er ook geld mee te verdienen, is het wel belangrijk dat je weet welke rechten er op een nummer zitten en wie ze voor je kan innen. Dit artikel is een algemene introductie en geen juridisch advies.
Compositie en opname: twee verschillende werken
Op een uitgebracht nummer zitten eigenlijk twee lagen rechten, en dat onderscheid is de sleutel tot alles wat volgt:
- De compositie: de melodie, akkoorden en tekst. Hierop rust het auteursrecht van de makers, zoals de componist en tekstschrijver.
- De opname: de vastgelegde uitvoering, de master. Hierop rusten naburige rechten van de uitvoerende artiesten en de producent van de opname.
Daarom kan één persoon of partij eigenaar zijn van de master, terwijl anderen de rechten op het nummer zelf hebben. Maak je alles alleen en zelfstandig, dan heb je vaak beide in handen, tenzij je ze hebt overgedragen.
Wat doet Buma/Stemra?
Buma/Stemra vertegenwoordigt in Nederland componisten, tekstschrijvers en muziekuitgevers. Het zijn eigenlijk twee organisaties:
- Buma richt zich op openbaarmaking: wanneer je werk wordt uitgezonden, gestreamd of in het openbaar ten gehore wordt gebracht, bijvoorbeeld op een podium of in een café.
- Stemra richt zich op mechanische rechten: wanneer je werk wordt vastgelegd of verveelvoudigd, zoals op vinyl of cd.
Om geld te ontvangen moet je je aansluiten en je werken aanmelden. Check op de site van Buma/Stemra wat de actuele voorwaarden zijn.
Wat doet Sena?
Sena behartigt de naburige rechten van uitvoerende artiesten en producenten van opnames. Wordt een opname bijvoorbeeld op de radio gedraaid of in een winkel afgespeeld, dan betalen deze partijen daarvoor een vergoeding die Sena verdeelt. Speel je zelf mee op een opname of breng je opnames uit, dan is aansluiten dus de moeite waard.
Hoe lang duurt auteursrecht?
In Nederland geldt het auteursrecht in de regel tot zeventig jaar na het overlijden van de maker. Bij samenwerkingen wordt dat over het algemeen gerekend vanaf de dood van de langstlevende maker. Voor naburige rechten gelden andere termijnen, die lopen vanaf het moment van de opname of de publicatie.
Samples en covers: let op
Gebruik je een stukje uit een bestaande opname, dan raak je mogelijk zowel de rechten op de opname als die op de compositie. Daarvoor heb je normaal gesproken toestemming van beide rechthebbenden nodig. Dat het maar een paar seconden zijn, is geen veilige uitzondering. Sample-packs met een duidelijke licentie zijn vaak de eenvoudigste oplossing, maar lees altijd de voorwaarden.
Bij een cover neem je de compositie over, maar maak je een eigen opname. Dat vraagt om een eigen afhandeling van de rechten, wat bij publicatie vaak via distributeurs of platforms verloopt. Pas je de melodie of tekst flink aan, dan heb je in principe toestemming van de makers nodig.
Maak afspraken vóór de release
De meeste ruzies ontstaan niet door kwade wil, maar doordat niets is vastgelegd. Spreek bij elke samenwerking schriftelijk af:
- Wie welk percentage van de compositie krijgt, de zogeheten split sheet.
- Wie eigenaar is van de master en hoe de inkomsten worden verdeeld.
- Wie de track mag aanmelden en distribueren.
- Wat er gebeurt als iemand de track later wil verkopen of hergebruiken.
Koop je een beat? Lees de licentie goed. Sommige licenties zijn niet-exclusief en beperkt tot een aantal streams. Bekijk ook hoe metadata en ISRC-codes ervoor zorgen dat de juiste mensen worden uitbetaald.
Veelgestelde vragen over auteursrecht op muziek
Moet ik mijn nummer registreren om auteursrecht te krijgen?
Nee, het ontstaat automatisch zodra je werk in een eigen vorm bestaat. Bewijs van wanneer je iets hebt gemaakt kan bij een conflict wel helpen, bijvoorbeeld met projectbestanden met datum of een i-Depot bij het BOIP.
Is muziek van YouTube of TikTok rechtenvrij?
Nee. Dat muziek online beschikbaar is, betekent niet dat je die mag hergebruiken. Ga daarom altijd uit van auteursrecht, tenzij de licentie anders vermeldt.
Wanneer schakel ik een jurist in?
Bij een platencontract, uitgeefcontract of overdracht van rechten is het verstandig om een jurist met ervaring in de muziekbranche mee te laten kijken.