Een akkoord bestaat uit minstens drie noten die tegelijk klinken. Akkoorden vormen de harmonische basis onder een melodie en bepalen sterk de emotie van een nummer. Het mooie is dat je maar een paar simpele regels nodig hebt om er zelf mee aan de slag te gaan.
Hoe is een akkoord opgebouwd?
Het meest basale akkoord is de drieklank, die bestaat uit een grondtoon, een terts en een kwint. Neem je vanuit een toonladder steeds een noot en sla je er telkens één over, dan bouw je automatisch een drieklank. In de C-majeurtoonladder krijg je zo C, E en G: een C-majeurakkoord.
Majeur en mineur: het verschil zit in één noot
Het verschil tussen een majeur- en mineurakkoord zit in de middelste noot:
- Majeurakkoord: grondtoon, vier halve tonen omhoog, dan drie halve tonen omhoog. C majeur is C, E, G.
- Mineurakkoord: grondtoon, drie halve tonen omhoog, dan vier halve tonen omhoog. C mineur is C, Eb, G.
Speel die twee akkoorden eens na elkaar. Eén noot die een halve toon zakt, verandert de hele kleur van het geluid.
De akkoorden binnen een toonsoort
Elke toonsoort heeft een vaste set akkoorden die natuurlijk bij elkaar passen. In C majeur zijn dat:
- I: C majeur
- ii: D mineur
- iii: E mineur
- IV: F majeur
- V: G majeur
- vi: A mineur
- vii°: B verminderd
Die Romeinse cijfers zijn handig, omdat ze niet aan één toonsoort vastzitten. Een schema als I-V-vi-IV kun je zo naar elke toonsoort verplaatsen. Hoofdletters staan voor majeur en kleine letters voor mineur. Wil je weten waar deze set vandaan komt, lees dan eerst onze uitleg over toonladders.
Akkoordenprogressies om mee te beginnen
Een akkoordenprogressie is een reeks akkoorden die elkaar opvolgt. Deze schema’s hoor je overal terug:
- I-V-vi-IV (C, G, Am, F): een van de meest gebruikte schema’s in de popmuziek.
- vi-IV-I-V (Am, F, C, G): dezelfde akkoorden, maar door de mineurstart klinkt het melancholischer.
- ii-V-I (Dm7, G7, Cmaj7): de klassieke wending uit de jazz, die veel opduikt in lo-fi en neo-soul.
- I-IV-V (C, F, G): de basis van veel blues, rock-’n-roll en folk.
Septiemakkoorden: de warme klank van lo-fi en jazz
Voeg je aan een drieklank nog een noot toe, dan krijg je een septiemakkoord. Cmaj7 bestaat uit C, E, G en B; Am7 uit A, C, E en G. Die extra noot maakt de klank voller en dromeriger. Dit is een belangrijke reden waarom jazzy lo-fi zo warm klinkt: de meeste akkoorden zijn geen simpele drieklanken.
Omkeringen: soepeler van akkoord wisselen
Je hoeft een akkoord niet altijd met de grondtoon onderaan te spelen. Een C-majeurakkoord kan ook E, G, C of G, C, E zijn. Dat noemen we omkeringen. Door ze te gebruiken hoeven je vingers, of je MIDI-noten, nauwelijks te bewegen tussen akkoorden. Dat klinkt vloeiender en professioneler dan grote sprongen.
Hoe ga je zelf aan de slag?
- Kies een toonsoort; C majeur of A mineur is het makkelijkst, omdat je alleen witte toetsen nodig hebt.
- Kies vier akkoorden uit de lijst hierboven en geef elk één maat.
- Maak van minstens één akkoord een septiemakkoord.
- Pas de omkeringen aan zodat de bovenste noot een klein melodietje vormt.
Liever eerst luisteren naar hoe akkoorden in de praktijk klinken? Check onze beats en let eens op wanneer de stemming verandert.
Veelgestelde vragen over akkoorden
Kan ik akkoorden gebruiken als ik geen instrument speel?
Zeker. In de pianoroll van je DAW plaats je de noten met de muis, en je kunt het patroon van halve tonen uit dit artikel gewoon aftellen.
Mag ik een bestaand akkoordenschema gebruiken?
Akkoordenschema’s worden doorgaans gezien als een gedeeld muzikaal bouwblok, en veel nummers delen hetzelfde schema. Een specifieke melodie of een opname overnemen is iets anders. Lees daarvoor ons artikel over auteursrecht.